Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić može da bude zadovoljan. Njemu bliski političari konačno su postali dio 44. Vlade Crne Gore, jugozapadnog susjeda Srbije.
Drugi nisu tako zadovoljni. Ambasada SAD u Crnoj Gori izrazila je zabrinutost da u vladi ima proruskih partija. Misija EU upozorava na smetnje evropskoj agendi. Nova vlada koristi evropsku i NATO retoriku, ali njihova politička praksa i odluke prate Beograd i Moskvu.
Što se desilo
Bošnjačka stranka je omogućila ovu vladajuću koaliciju. Ima šest ministarskih mandata u farsično glomaznom kabinetu premijera Milojka Spajića. To je bila kompenzacija za udruživanje sa strankama koje negiraju genocid u Srebrenici, a ratne zločince Radovana Karadžića i Ratka Mladića tretiraju kao heroje.
Nova vlada ima dvotrećinsku većinu (54 od 81 poslanika) potrebnu za donošenje značajnih zakonskih i ustavnih promjena. Željeće da omoguće dvojno državljanstvo i donesu promjene koje bi eliminisale građanski koncept crnogorskog društva. Politički lideri se već predstavljaju kao ,,jedini autentični predstavnici” svoje etničke grupe. Disfunkcionalni bosansko-hercegovački model upravljanja, zasnovan na pravima/kvotama etničkih grupa, san je etničkih nacionalista u Crnoj Gori.
Ali to je samo jedna dimenzija nove političke konstelacije. Vlada ne uključuje nikog ko se identifikuje kao Crnogorac. Smanjena opozicija uključuje stranke građanske, evropske i demokratske orijentacije, ali američke i evropske diplomate smatraju da oni još nisu ,,dovoljno reformisane”.
Što to znači
Spajić će navodno pokušati da sprovede zvaničnu evropsku agendu i evroatlantsku politiku. To će činiti u saradnji sa deklarisanim protivnicima NATO-a, zagovornicima ukidanja sankcija Rusiji koje zahtijeva EU i sa strankama koje žele da ostvare Veliku Srbiju. Nemoguća misija, ali zato poželjna sa komandnih visina Beograda i Moskve.
Te iste stranke vladajuće koalicije, uključujući i samog premijera Spajića, naravno, sa oduševljenjem gledaju na mogućnost povratka Donalda Trampa u Bijelu kuću. To upravo pokazuje koliko su zapravo orijentisani prema Evropi, koju Trump prezire.
Zapadna politika smirivanja Srbije sada je Crnu Goru predala Moskvi. Bajdenova administracija je izgubila četiri godine gurajući antievropski projekat poznat kao „Otvoreni Balkan“. To je omogućilo Vučiću da se miješa – ne samo u Crnu Goru, već i u Bosnu i Hercegovinu i Kosovo, sa neizbježnim negativnim implikacijama i na Sjevernu Makedoniju.
Isporuke srpskog oružja i municije Ukrajini i ogromni ugovori za eksploataciju litijuma u Srbiji su to omogućili. Oni su i objašnjenje i presuda. Kontinuirana finansijska podrška EU Srbiji, bez obzira na destruktivno ponašanje Beograda, otkriva njene prave namere, što osuđuje ostatak Balkana na nestabilnost.
Što treba uraditi
Crna Gora je na ivici. Bošnjačka stranka je na vlasti sa nacionalističkim populistima i šovinistima iz srpsko-ruskog miljea. Koalicija tri nacionalističke stranke prethodila je početku rata u Bosni 1992. godine. Bošnjački lideri koji su se priključili ovoj koaliciji omogućiće prijetnje crnogorskom suverenitetu i nezavisnosti.
Opozicione stranke treba da odgovore na pitanje da li je sve to “tačka bez povratka” za Crnu Goru.
Neće biti pomoći sa Zapada. To čini zadatak opozicije hitnim i dramatičnim. Crna Gora treba da se sredi, što prije.
