Od kraja marta 2023. godine, kada je Vlada Kantona Sarajevo na čelu sa premijerom NIhadom Ukom preuzela mandat, do danas, dugovi Kantona Sarajevo prema vanjskim i unutrašnjim kreditorima porasli su za više od 317 miliona maraka.
Na dan 31.12.2022. godine ukupan dug Kantona Sarajevo iznosio je 483,14 miliona maraka. Od toga je vanjski dug bio 328,24 miliona KM, unutrašnji 137,95 miliona i garancije KS 16,95 miliona maraka.
Već godinu kasnije, ukupno zaduženje Kantona Sarajevo popelo se na 631,33 miliona maraka. Tokom 2023. godine vanjski dug je smanjen za oko 70 miliona maraka, ali je unutrašnji dug porastao sa 137 na 205 miliona.
U 2024. godini zaduženje je i dalje rapidno raslo – ukupan dug Kantona povećan je za skoro 100 miliona maraka i na kraju 2024. je iznosio 724,67 miliona KM. Računajući kamate i glavnicu, do decembra 2025. godine ukupni dug je iznosio 800 miliona maraka.
Prema posljednjem izvještaju koji je krajem marta ove godine objavilo Ministarstvo finansija KS, Kanton Sarajevo je kreditno zadužen za više od 706 miliona maraka – od toga 419 miliona vanjskog i oko 287 miliona unutrašnjeg duga.
Ovo su sve zvanični podaci kantonalnog Ministarstva finansija. Opozicija tvrdi da podaci nisu potpuni i da su dugovanja kojima se pokrivaju ogromne budžetske rupe, računajući period posljednjih pet mjeseci, dosegla skoro milijardu maraka.
Najveći dio kreditnog zaduženja odnosi se na obaveze prema Evropskoj banci za obnovu i razvoj (EBRD) i Evropskoj investicijskoj banci (EIB). Prema zvaničnim informacijama Vlade KS (u ostavci), dug prema EBRD-u je premašio 247 miliona maraka, a prema EIB 124 miliona. Ostali najveći kreditori kod kojih se zadužuje kantonalna vlada su Svjetska banka, Saudijski fond za razvoj, UniCredit banka i Vlada Malezije.
Zvanično objašnjenje Vlade Kantona za najveći dio ogromnog vanjskog i unutrašnjeg duga je “finansiranje većih infrastrukturnih projekata”. Međutim, ako izuzmemo obnovu tramvajske pruge, projekat pruge Ilidža-Hrasnica i nabavku novih tramvaja i trolejbusa (javnosti još uvijek nisu predočeni ugovori za navedene projekte), nije jasno šta je to u protekle tri godine realizovano ili započeto od “većih infrastrukturnih projekata”. O rezultatima rada vlade Nihada Uka od marta 2023. do danas detaljno govori i monitoring Istinomjera – od 194 mjere iz dokumenta “Program skupštinske većine u Kantonu Sarajevo 2023–2026”, u potpunosti je realizovano samo 13 mjera. Započeto je ukupno 70 mjera, dok je realizacija 42 mjere u progresu. Nije bilo aktivnosti na realizaciji 46 mjera, 22 su zaustavljene, a jedna mjera ocijenjena je kao nekonkretna.
U februaru ove godine Vlada Kantona Sarajevo je donijela je odluku kojom se daje ovlaštenje Ministarstvu finansija da provede postupak dugoročnog zaduživanja KS u 2026. godini.
„Ovlašćuje se Ministarstvo finansija Kantona Sarajevo da provede postupak dugoročnog kreditnog zaduživanja Kantona Sarajevo do iznosa 117.062.923 KM, za potrebe finansiranja kapitalnih projekata i akumuliranog deficita iz prethodnih godina planiranih u Budžetu Kantona Sarajevo za 2026. godinu, putem javnog poziva u skladu sa članom 10a. Zakona o javnim nabavkama (“Službene novine Kantona Sarajevo”, broj 39/14, 59/22 i 50/24)“, navodi se u Odluci objavljenoj u Službenim novinama Kantona Sarajevo.
