Evropski sud za ljudska prava u Strazburu donio presudu protiv Bosne i Hercegovine, a u korist advokata Sanela Nezirića koji se žalio da je Kantonalni sud u Tuzli 2018. godine neosnovano odobrio oduzimanje i pregled njegovog mobilnog telefona radi prikupljanja dokaza u kontekstu kriminalističke istrage protiv njega i nekoliko drugih lica pod optužnicom za zločinačko udruživanje i zloupotrebu položaja.
Pozivajući se na profesionalnu privilegiju Nezirić se žalio da su oduzimanje njegovog mobilnog telefona i njegovo ispitivanje povrijedili njegova prava iz člana 8. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.
Nezirić je 2018. podnio apelaciju Ustavnom sudu BiH protiv istog Rješenja Kantonalnog suda u Tuzli da mu se vještaći mobilni telefon smatrajući da su mu prekršena prava iz člana II73.f) Ustava BiH i i člana 8. Evropske konvencije. Ustavni sud je odbio apelaciju Nezirića.
Kantonalno Tužilaštvo je tokom procesa protiv Nezirića prikupilo informacije između Nezirića i drugih osumnjičenih praveći spisak svih odlaznih i dolaznih poziva, svih propuštenih poziva, svih poruka, dnevnik svih izbrisanih poziva i poruka, svih kontakata, sadržaj svih SMS, Viber i Messenger poruka. Vještaj je kopirao cjelokupini sadržaj mobilnog telefona Nezirića na DVD i sastavio izvještaj o ispitivanju. Cijeli kopirani sadržaj mobilnog telefona dostavljen je kao dokaz na suđenju.
Sud u Strazburu je utvrdio da domaći zakon (Zakon o krivičnom postupku i Zakon o advokatskoj komori) ne pruža dovoljne proceduralne garancije za zaštitu privilegovanih podataka.
“Ni u nalogu za pretres koji je izdao istražni sudija, ni u odluci Žalbenog vijeća, niti u naredbi tužioca za pregled mobilnog telefona nije predviđena zaštita bilo kojeg potencijalno privilegovanog materijala zaštićenog poslovnom tajnom. Čak i ako se uzme u obzir činjenica da, kako tvrdi Vlada, u vrijeme kada je izdat nalog za pretres, istražni sudija nije znao da je podnosilac predstavke advokat, to je moralo biti evidentno barem od trenutka kada je podnosilac predstavke uložio žalbu Žalbeno vijeće. Osim što je napomenulo da će istražitelji pristupiti samo podacima relevantnim za istragu, Žalbeno vijeće nije dalo nikakve druge, konkretnije, garancije u vezi sa potencijalno privilegovanim materijalom”, navodi Evropski sud.
Agenti BiH pred Evropski sudom su tvrdili da je bilo potrebno pristupiti cjelokupnom sadržaju mobilnog telefona Nezirića jer je tužilac tada mogao da naloži preciznije vještačenje na osnovu užih parametara pretrage (brojevi telefona drugih osumnjičenih).
Sud je zaključio da nema razloga da sumnja da je pretresanje podataka od strane istražitelja obavljeno savjesno i da su podacima koji se pristupilo tretirani kao službena tajna, ali je napomenuo da obaveza da se izvrši ciljana pretraga izgleda nije proizašla iz domaćeg zakonodavstva.
“Nadalje, uprkos pretresu koje su izvršili istražitelji, cjelokupni kopirani sadržaj mobilnog telefona podnosioca predstavke je dostavljen kao dokaz na suđenju i tek je na njegov prigovor sud odlučio da ga ograniči na sadržaj relevantan za krivični postupak”, navodi Sud u Strazburu.
Iz tog razloga Sud u Strazburu je zaključio da domaći zakoni ne sadrže odgovarajuće proceduralne garancije za zaštitu podataka obuhvaćenih profesionalnom privilegijom te da je samim tim došlo do povrede člana 8. Evropske konvencije o ljudskim pravima.
