Kantonalni sud u Tuzli odbio je tužbu Evropskog univerziteta Kallos protiv Ministarstva obrazovanja i nauke Tuzlanskog kantona i potvrdio rješenje kojim je ovoj visokoškolskoj ustanovi izrečena trajna zabrana obavljanja djelatnosti visokog obrazovanja. Sud je zaključio da je Ministarstvo zakonito utvrdilo kako Kallos ni nakon isteka jednogodišnjeg roka nije otklonio nedostatke zbog kojih mu je ranije naloženo usklađivanje rada sa Zakonom o visokom obrazovanju i standardima i normativima Tuzlanskog kantona. Presudom je odbijen i zahtjev Univerziteta za naknadu troškova postupka, a protiv ove odluke nije dozvoljena žalba.
Evropski univerzitet Kallos pokrenuo je upravni spor nakon što je Ministarstvo obrazovanja i nauke TK donijelo rješenje o trajnoj zabrani rada, smatrajući da univerzitet ni nakon ostavljenog roka nije ispunio zakonom propisane uslove za obavljanje djelatnosti visokog obrazovanja. U tužbi koju su podnijeli advokati Mirnes Ajanović i Predrag Krsmanović, Univerzitet je osporavao način na koji je Ministarstvo utvrdilo broj potrebnih nastavnika, tvrdeći da pojedini profesori nisu pravilno uračunati u kadrovsku strukturu, da su zajednički predmeti pogrešno vrednovani i da zbog zabrane upisa nove generacije studenata nije bilo moguće realizovati prve dvije godine studija, te da je trajna zabrana rada nesrazmjerna mjera kojom su povrijeđena prava ustanove i studenata. Kantonalni sud nijedan od tih prigovora nije prihvatio.
Jedan od ključnih argumenata Kallosa bio je da zbog zabrane upisa novih studenata nije mogao ispuniti sve zakonom propisane uslove za izvođenje nastave. Sud taj argument potpuno odbacuje.
“U ovom dijelu obrazloženja valja reći i to, da je tužitelj taj koji je svojim nezakonitim postupanjem (neispunjavanjem zakonom traženih uslova za obavljanje visokoškolskog obrazovanja) sam sebe doveo u nemogućnost upisa studenata na prvu godinu studija akademske 2024/25 godine. Stoga su i neutemeljeni prigovori tužitelja koji se tiču nemogućnosti realizacije studijskih ciklusa i upisa studenata”, stoji u obrazloženju presude.
Veliki dio presude odnosi se na analizu nastavnog kadra Kallosa. Sud navodi da se prilikom utvrđivanja ispunjenosti zakonskih uslova mogu računati samo nastavnici zaposleni u punom radnom vremenu, dok se broj potrebnih profesora mora računati na osnovu svih sati nastave na svim godinama svih studijskih programa koji se izvode na području Tuzlanskog kantona.
“Budući da isti ni po proteku ostavljenog roka, pa ni u vrijeme izvršenog nadzora, nije uskladio svoje kadrovske kapacitete sa mjerodavnim standardima i normativima, te da je nesvjesno ili svjesno propustio da blagovremeno osigura zakonom propisane uslove za obavljanje visokoškolske djelatnosti, on sam snosi sve pravne i poslovne posljedice koje proizilaze iz zakonito utvrđene nemogućnosti obavljanja te djelatnosti”, navodi se u obrazloženju presude.
Pored toga, nastavni planovi univerziteta su sadržavali manje nastavnih sati nego što propisuje zakon. Sedmično opterećenje studenata na pojedinim studijskim programima iznosilo je osam ili deset sati, iako Zakon o visokom obrazovanju propisuje između 20 i 25 sati sedmično. Sud zaključuje da bi, da su nastavni planovi bili usklađeni sa zakonom, univerzitet morao imati još veći broj nastavnika nego što ih je imao. Istovremeno je prihvaćen nalaz komisije da su pojedini profesori bili višestruko preopterećeni nastavom. Kao primjer navodi se rektorica Anka Bulatović kojoj je bilo raspoređeno 19 sati nastave iako standardi i normativi za tu funkciju predviđaju između jednog i tri sata sedmično na godišnjem nivou, kao i profesori kojima je bilo raspoređeno 31, odnosno 32 sata nastave sedmično.
Uz tužbu je Kallos dostavio i nalaz privatnog vještaka Centra za vještačenje “Zenit”. Zanimljivo je da sud navodi kako taj nalaz, čak i da je bio razmatran, ne bi išao u korist univerzitetu, jer i sam konstatuje da Kallos nije ispunio zakonske uslove u pogledu kadrovske popunjenosti.
Jedan od najvažnijih dijelova obrazloženja Suda odnosi se na pitanje zbog čega je univerzitetu izrečena najstrožija mjera – trajna zabrana rada.
“Posebno treba naglasiti da, upravo suprotno tvrdnjama tužitelja, mjera trajne zabrane rada donesena je u interesu studenata i šire društvene zajednice. Javni interes u oblasti visokog obrazovanja nalaže da studenti dobiju validno, zakonito i kvalitetno obrazovanje. Dopuštanje univerzitetu da radi bez ispunjenosti personalnih uslova značilo bi da studenti na kraju dobiju diplome koje su pravno upitne ili bezvrijedne na tržištu rada, što za njih predstavlja neuporedivo veću i trajniju štetu”, istaknuto je u presudi koju je donijela sutkinja Mihaela Jovanović.
Kantonalni sud odbacio je i tvrdnje Kallosa da su trajnom zabranom rada povrijeđena njegova imovinska prava i sloboda rada. U obrazloženju navodi da je primijenio praksu Evropskog suda za ljudska prava i takozvani trodijelni test zakonitosti, legitimnog cilja i proporcionalnosti, zaključivši da su svi ti uslovi ispunjeni. Sud se pritom poziva na predmet Slavic University in Bulgaria i drugi protiv Bugarske, u kojem je Evropski sud za ljudska prava zauzeo stav da države imaju široko pravo da uređuju sistem visokog obrazovanja i zatvaraju ustanove koje ne ispunjavaju propisane standarde.
“Shodno tome, kada upravni organ u zakonito sprovedenom postupku utvrdi da tužilac ne ispunjava imperativne zakonske uslove, izricanje mjere zabrane rada predstavlja jedinu nužnu i proporcionalnu mjeru za postizanje legitimnog cilja, jer bi tolerisanje daljeg rada takve ustanove vodilo anarhiji u obrazovnom sistemu i degradaciji javnih isprava koje ta ustanova izdaje”, navodi se u zaključku presude Kantonalnog suda u Tuzli.
